Een op de vijf tieners in Japan meldt dat hij of zij gepest is om zijn of haar uiterlijk, volgens een enquête van het ministerie van Onderwijs uitgevoerd in 2022. In Frankrijk is de gemiddelde lengte van 15-jarige jongens in een halve eeuw met zeven centimeter toegenomen, maar de codes van populariteit op school blijven onveranderd. In de Verenigde Staten mogen jongens in sommige scholen hakken dragen, terwijl deze keuze voor meisjes verboden blijft.
De normen die de adolescentie bepalen, overschrijden niet alleen grenzen: ze transformeren ze. Lengte-, gewicht- en figuurstandaarden… Deze referenties variëren van land tot land en dienen, soms zonder veel ophef, om te integreren of uit te sluiten.
Zie ook : Een onvergetelijke ontdekkingsles organiseren: tips en trucs voor docenten
Wanneer standaarden referenties worden: hoe cultuur onze percepties en oordelen vormt
De cultuur fungeert als een permanent filter. Ze sorteert, classificeert en hiërarchiseert. Van de ene regio naar de andere betekent lengte of gewicht niet hetzelfde; alles is een kwestie van context. Psychologie en de relatie tot de groep vervlechten zich, waardoor een mozaïek van verwachtingen ontstaat. In Parijs trekt een kind dat als te klein wordt beschouwd snel de aandacht; in Cambridge wekt een lange leerling soms bewondering. Culturen trekken subtiele lijnen, stellen tolerantie in, wekken hoop of complexen op.
Onderzoekers gepubliceerd in het psychologie bulletin hebben een onthullend beeld geschetst: wat als “groot” wordt beschouwd, verschilt met 5 tot 10 centimeter afhankelijk van de regio’s en instellingen. Deze afwijkingen zaaien verwarring, zelfs binnen hetzelfde land. Ouders, beïnvloed door hun eigen culturele geschiedenis, geven op hun beurt verworven of elders opgedane verwachtingen door. Aan de Cambridge University, net als in de handboeken van Armand Colin, wordt de maat zowel symbool als last om te dragen.
Aanrader : CRCAM-afschrijving: werking, nut en tips voor een goede beheer
De kwestie van de eenheden illustreert deze spanning: 6 voet 1 inch in centimeters komt voortdurend terug in zoekmachines, wat bewijst dat de referentie verandert afhankelijk van de omgeving. De codes evolueren, de referenties passen zich aan. Dit spel van aanpassing doorkruist het dagelijks leven, in de kleedkamer van de school evenals tijdens de medische keuring, op de sportvelden of in reclameboodschappen.
Tienerjaren, normen en schoolpesten: begrijpen van de impact van culturele representaties op gedrag
Op school worden levens gevormd door de gangen en klaslokalen. De adolescentie wordt daar een terrein van ervaringen, aspiraties en soms confrontaties. Culturele representaties zijn aanwezig in elke interactie, kleuren de oordelen over lengte, figuur, kleding of manier van spreken. De standaarden, vaak overgenomen uit institutionele of schoolmedia, dienen als referentiepunten. In hun nabijheid krijgt waardering of uitsluiting vorm.
Dit fenomeen komt naar voren in de getuigenissen verzameld tijdens een enquête onder leden van instellingen verspreid over verschillende regio’s. Een fragment uit een handboek, een volledige tekst die in HTML wordt verspreid tijdens een les, elk medium draagt zijn modellen over, soms onopgemerkt, maar doeltreffend. Schoolpesten, uitgebreid bestudeerd, wortelt in deze mechaniek. Het verschil, of het nu gaat om lengte, stijl of taal, wordt een bron van stigmatisering of geweld.
Enkele realiteiten komen naar voren uit deze observaties:
- De druk van de groep dwingt elke leerling om zijn of haar plek te zoeken en zich aan te passen.
- De leermiddelen, of het nu handboeken zijn, hun publicatiedatum of de gebruikte taal (Frans, Engels), vormen het beeld van de standaarden.
- Het gekozen formaat, of het nu een volledige tekst, een HTML-pagina of een papieren medium is, beïnvloedt de manier waarop normen circuleren en zich opleggen.
De school, zowel een plek van socialisatie als van confrontatie, onthult en versterkt deze dynamieken. Van de ene regio naar de andere, van het ene land naar het andere, benaderen leden van een instelling het verschil niet op dezelfde manier. We zien, door de diversiteit van de media en het gewicht van de instellingen, de stille of brute kracht van de norm in de opbouw van elk parcours.
Het blijft de vraag hoe ver deze onzichtbare referenties zullen blijven tekenen, soms in stilte, de contouren van de kindertijd en adolescentie.